İnsan Bayılmadıkça Ayılmaz
Hayatın her döneminde kulağımıza küpe edilen bir söz vardır: Tecrübe, satın alınamayan tek bilgidir. Çocukken büyüklerimizden duyarız, gençken pek kulak asmayız; yaş aldıkça ise ne kadar doğru olduğunu kendi hayatımızda görürüz. Çünkü tecrübe, her yaşta ve her dönemde insanın sahip olabileceği en kıymetli hazinedir.
"Artık her şeyi gördüm" yanılgısı
İlginçtir; hangi yaşta olursak olalım, kendimizi o an en tecrübeli halimizde sanırız. Yirmili yaşlarımızda da böyle düşünürüz, kırklarımızda da, altmışlarımızda da. Başımıza ders niteliğinde, olumlu ya da olumsuz bir şey geldiğinde içimizden hep aynı cümleyi geçiririz: "Bunu da gördüm ya, artık daha ne göreceğim?"
Oysa hayat bu cümleyi her seferinde boşa çıkarır. Önümüzde bizi üzecek tecrübeler de olacaktır, sevindirecek olanlar da. Her biri bir öncekinin üzerine yeni bir katman ekler. Tecrübe bir varış noktası değil, ömür boyu süren bir birikimdir.
Acı tecrübelerin öğrettikleri
Bu birikimin en kıymetli parçaları çoğu zaman en zor anlarda gelir. Atalarımız bunu tek cümlede özetlemiş: "İnsan bayılmadıkça ayılmaz." Yani insan, bazı gerçekleri ve hayatın derslerini ancak başından sert ve acı tecrübeler geçtikten sonra idrak eder.
Ne kadar nasihat dinlersek dinleyelim, bazı şeyleri ancak kendimiz yaşayınca anlarız. Etrafımıza baktığımızda bunun sayısız örneğini görürüz:
• Gece gündüz çalışıp sağlığını hiç düşünmeyen biri, sağlığın her şeyden kıymetli olduğunu ancak bir hastane yatağında anlar.
• "Bana bir şey olmaz" diyerek borca giren ya da tüm birikimini tek bir işe yatıran kişi, ölçülü olmanın değerini ancak her şeyi kaybedince kavrar.
• Anne babasını ziyareti hep "bir dahakine" erteleyen evlat, ertelenen o günlerin geri gelmeyeceğini ancak onları kaybedince idrak eder.
• Herkese gözü kapalı güvenen biri, insanları tanımayı çoğu zaman en yakınından gelen bir ihanetle öğrenir.
Bunların hiçbiri kitaplardan ya da öğütlerden öğrenilmez; yaşanarak, çoğu zaman da canımız yanarak öğrenilir. İşte tecrübenin bedeli budur.
Yine de bu bayılmaların erken gelmesi bir nimettir. Gençken yaşanan bir düşüş, insana hatasını düzeltecek koca bir ömür bırakır; geç gelen bir ders ise çoğu zaman yalnızca pişmanlık bırakır. Bu yüzden Rabbim herkese erken ve bol bayılmalar nasip etsin ki ayılmak için geç kalmayalım.
Asıl soru: Hayatın merkezine ne koyduk?
Yaşlar birbirini kovalarken, geçip giden bu ömrün en acı tarafı belki de şu soruyla yüzleşmektir: Hayatımın merkezine neyi koydum; maddiyatı mı, maneviyatı mı?
Para, mal, mülk, unvan... Bunların hepsi bir gün gelir, bir gün gider. Ne kadar biriktirirsek biriktirelim, hiçbiri bizimle kalmaz. Maneviyat ise başkadır: iç huzuru, vicdan rahatlığı, sevgiyle kurulmuş bağlar ve insan olmanın özü. Bunlar kalıcıdır; ama ne yazık ki herkese nasip olmaz.
Tecrübenin bize öğrettiği belki de en kıymetli ders budur:
Maddiyat gelip geçer; maneviyat ise herkese nasip olmaz.
Son söz
Tecrübe satın alınamaz, ancak yaşanarak kazanılır. Yine de başkalarının tecrübesinden ders çıkarabilmek de bir erdemdir. Belki bu satırları okurken siz de kendi hayatınızın merkezine bir göz atarsınız. Kaç yaşında olursanız olun, şunu hatırlamakta fayda var: Henüz her şeyi görmedik. Ama neyi merkeze koyacağımıza karar vermek için hiçbir zaman geç değil.




Yorumlar